Bir Merzifon Kahramanı Topal Osman ve Çetesi

  • admin

“Büyükbabam Merzifon’daki Anadolu Koleji’nde fotoğrafçı olarak çalışıyordu. 1915’in Ağustos ayıydı, tüm Ermeniler tehcir ediliyordu. Merzifon’da bir polis müdürü büyükbabama gelip din değiştirebileceğini iletti.

“Din değiştirerek Türk isimleri alma teklifi Merzifon’da sadece 307 Ermeni’ye yapıldı. Bunların hepsi önemli bir zanaat sahibiydi. Örneğim büyükbabam Merzifon’daki tek fotoğrafçıydı, hatta 1. Dünya Savaşı’nda askere fotoğrafçı olarak alınmıştı.

“Bize Merzifon’da kalma izni verildi ama Türk ve Müslüman olmak kaydıyla. İlk önceleri birçok kişi bunu reddetti. Bu koşuldan yararlanabilecek olanların çoğu kimliklerini değiştirmektense tehcire edilmeyi tercih etti. Büyükbabamın kız kardeşi Hayganuş (Haiganouch) ile büyükannem de buna karşıydı. İlk zamanlarda büyükbabam da din değiştirmeyi reddetti.

“Amerikalı misyonerlerin Anadolu Koleji’ndeki Ermenileri koruyamayacağını açıklamasının ardından bizim aile için de kaçar yol kalmamıştı. Hemen ertesi gün yola çıkmaları isteniyordu. Evde büyük bir tartışmanın ardından büyükbabam kız kardeşi ve büyükanneme isterlerse gidebileceklerini ancak çocukların gitmesine izin vermeyeceğini söyledi. İkisinin de beşer çocuğu vardı. Ertesi sabah erkenden Hükümet Konağı’na gidip Müslüman oldular ve Türk isimleri aldılar.”

Ailenin isimlerini anlamlarına uygun bir şekilde kolejin Ermenice profesörü Krikor Gulian belirledi. Artık Tsolag’a Pertev, Aram’a Zeki, Hayganuş’a Nadire adı verdi.

Atatürk Onu Çok Severdi

Mustafa Kemal’in artık en yakın adamı olan Topal Osman’ın oluşturduğu 47. Alay, Mart 1921’de patlak veren Koçgiri Kürt isyanını bastırırken öyle zalimane yöntemlere başvurur ki, Meclis’te büyük tartışmalar yaşanır. Topal Osman sadece isyancı Kürtleri değil, Suşehri, Koyulhisar, Reşadiye, Niksar ve Erbaa’daki Ermeni ve Rumları da etkisiz hale getirmiştir. (Ahmet Emin Yalman’ın Topal Osman’la Mülakatı, Vakit, 19.2.1922) Birliği ile oradan Sakarya Meydan savaşına katılmak üzere yola çıktığında son bir hamle yapar ve Merzifon’un Rum ve Ermeni ahalisini yokeder. Kahramanımız, ideolojik önderi, Tirebolulu Binbaşı Hüseyin Avni Bey komutasında Sakarya’da savaştıktan sonra sağ salim geri döner. (Bugün çok yaygın olan ve Topal Osman’ın cepheye 6000 kişilik Giresun gönüllü ile gittiği, bunların 5500’ünün şehit olduğu efsanesine gelince: Falih Rıfkı ve Alptekin Müderrisoğlu gibi ciddi kaynaklara göre Sakarya Meydan Savaşı’nın tüm şehit sayısı 3282’dir. Yani Topal Osman hayranlarının verdikleri rakamlar tamamen uydurmadır.)

Topal Osmandan Rus Askerlerine Ağır Darbe

Rusya’da 1917 Ekim devrimi olduğundan Ruslar geri çekilmeye başlamıştır ama Topal Osman’ın gönüllü gerilla birlikleri bu çekilme sırasında da Rus ordusuna önemli kayıplar vermiştir. Burada belirtmek gerekir ki; Bolşevik Devrimi Milli Mücadele için bir mucize gibi olmuştur. Eğer Rusya’da devrim olmasaydı işgalci ülkelerden biri de Rusya olacaktı. Tersine düşman yerine dost kazanıldı ve destek alındı. Rus işgali sırasında daha önce Osmanlı hükümetleri tarafından yerlerinden sürülen ve bir kısmı Rusya’ya geçen Rumlar geri gelmeye başlamışlar ve Rum çeteleri Samsun, Merzifon, Amasya bölgelerinde örgütlenmeye devam etmişlerdi. Hatta kasım ayı içinde Merzifon yöresindeki bazı Türk köylerini yağmalamışlardı. Hamdi adlı bir teğmenin askerleriyle dağa çıkması ve Türk köylülerini örgütlemeye başlaması üzerine İtilaf Devletleri, İstanbul’daki hükümeti, durumu kontrol etmemekle, dolayısıyla Mütareke’yi ihlal etmekle suçlayacaktı. Bu suçlama bölgeye bir müfettiş isteğine dönüşecek ve Mustafa Kemal’e Anadolu yolunu açacaktı.


ETİKETLER